Mật khẩu bị lộ khắp nơi: cách dựng lại thói quen bảo mật trong một buổi chiều

Tin tức về rò rỉ dữ liệu xuất hiện thường xuyên đến mức nhiều người đã quen với việc nghe tên mình trong danh sách bị ảnh hưởng, rồi thở dài và không làm gì cả. Nhưng thói quen bảo mật không cần một cuộc cách mạng, chỉ cần một buổi chiều ngồi lại, dọn dẹp và dựng lại những lớp bảo vệ cơ bản. Làm xong, bạn sẽ ngủ ngon hơn hẳn mỗi khi nghe tin một dịch vụ nào đó vừa bị tấn công.

Bắt đầu từ những tài khoản quan trọng nhất

Đừng cố đổi mật khẩu của mọi tài khoản cùng lúc, bạn sẽ kiệt sức trước khi làm xong. Hãy bắt đầu từ những tài khoản quan trọng nhất: email chính, tài khoản ngân hàng, ví điện tử và mạng xã hội chính. Email đặc biệt quan trọng vì nó là chìa khóa để đặt lại mật khẩu của hầu hết các dịch vụ khác, nên nếu email bị chiếm, kẻ xấu có thể lần lượt chiếm luôn các tài khoản còn lại.

Bật xác thực hai lớp ở mọi nơi có thể

Mật khẩu dù mạnh đến đâu cũng có thể bị lộ, nhưng xác thực hai lớp sẽ chặn đứng hầu hết các vụ chiếm tài khoản. Hãy bật tính năng này cho email, ngân hàng, ví điện tử và mạng xã hội, ưu tiên dùng ứng dụng xác thực trên điện thoại thay vì nhận mã qua tin nhắn, vì tin nhắn có thể bị đánh cắp qua chiêu trò chuyển đổi SIM.

Dọn dẹp những tài khoản đã quên

Hầu hết chúng ta đều có hàng chục tài khoản đã đăng ký từ lâu và không còn dùng đến: diễn đàn cũ, ứng dụng mua sắm thử một lần, dịch vụ dùng thử rồi bỏ quên. Mỗi tài khoản bị lãng quên là một cánh cửa mà bạn không còn để ý, và nếu dịch vụ đó bị rò rỉ dữ liệu, mật khẩu cũ của bạn có thể bị đem đi thử ở những nơi khác.

Hãy dành thời gian rà soát hộp thư email để tìm những tài khoản đã đăng ký từ lâu, xóa những tài khoản không còn cần thiết, và đổi mật khẩu những tài khoản vẫn dùng nhưng đang trùng mật khẩu với nơi khác. Công việc này hơi tẻ nhạt, nhưng chỉ cần làm một lần thật kỹ, những lần sau sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều.

Kiểm tra và thu hẹp quyền truy cập

Nhiều ứng dụng và dịch vụ đang giữ quyền truy cập vào tài khoản Google, Facebook hay điện thoại của bạn mà bạn không còn nhớ đã cấp khi nào. Hãy vào phần cài đặt bảo mật của các tài khoản chính, xem danh sách ứng dụng đã được cấp quyền, và thu hồi những quyền không còn cần thiết. Tương tự, hãy kiểm tra các thiết bị đang đăng nhập vào tài khoản của mình và đăng xuất khỏi những thiết bị lạ hay thiết bị cũ đã bán, đã cho đi.

Đặt lịch nhắc để duy trì thói quen

Bảo mật không phải là việc làm một lần rồi quên. Hãy đặt lịch nhắc mỗi vài tháng để kiểm tra lại các tài khoản quan trọng, xem có cảnh báo đăng nhập lạ nào không, và cập nhật những ứng dụng đã lâu không mở. Khi nghe tin một dịch vụ mình đang dùng bị rò rỉ dữ liệu, hãy đổi mật khẩu của dịch vụ đó ngay trong ngày, thay vì để đó rồi quên mất.

Một buổi chiều dọn dẹp mật khẩu, bật xác thực hai lớp và thu hẹp quyền truy cập có thể nghe nhàm chán, nhưng nó là khoản đầu tư rẻ nhất cho sự an tâm trên mạng. Kẻ xấu không cần phá vỡ mọi lớp bảo vệ của bạn, chúng chỉ cần tìm một cánh cửa bạn quên khóa. Khóa lại những cánh cửa ấy, và bạn đã an toàn hơn phần lớn mọi người xung quanh.